به گزارش پایگاه خبری اقتصاد جوان، ستارهشناسان در یک دستاورد بیسابقه، جرم یکی از سیارات سرگردان کیهان را اندازهگیری کردند؛ سیارهای که بدون وابستگی به هیچ ستارهای، بهتنهایی در فضای میانستارهای حرکت میکند. این جرم آسمانی حدود یکپنجم جرم سیاره مشتری دارد و در فاصلهای نزدیک به ۱۰ هزار سال نوری از زمین، به سمت مرکز کهکشان راه شیری قرار گرفته است.
بر اساس نتایج این پژوهش، احتمال میرود این سیاره در ابتدا بهعنوان بخشی از یک منظومه سیارهای شکل گرفته، اما در پی برهمکنشهای شدید گرانشی ـ شبیه یک «بازی بیلیارد کیهانی» ـ از سامانه مادر خود بیرون رانده شده و به سیارهای سرگردان تبدیل شده است.
سیارات بدون ستاره به دلیل اندازه کوچک و نبود منبع نور، بهطور مستقیم قابل مشاهده نیستند. از اینرو، ستارهشناسان برای شناسایی آنها از پدیده «ریزهمگرایی گرانشی» استفاده میکنند؛ رویدادی که طی آن، عبور سیاره از مقابل یک ستاره پسزمینه باعث انحراف و بزرگنمایی موقتی نور آن میشود.
رویداد ریزهمگرایی این سیاره در سوم مه ۲۰۲۴ بهطور مستقل توسط چندین تلسکوپ زمینی در شیلی، آفریقای جنوبی و استرالیا ثبت شد. علاوه بر این، تلسکوپ فضایی «گایا» که اکنون مأموریتش به پایان رسیده، این رویداد را شش بار در بازهای ۱۶ ساعته رصد کرد.
نکته کلیدی این مشاهده، موقعیت متفاوت گایا بود؛ این تلسکوپ در زمان ثبت رویداد در فاصله حدود ۱.۵ میلیون کیلومتری از زمین قرار داشت و همین اختلاف زاویه دید، امکان محاسبه فاصله و جرم سیاره را فراهم کرد. این روش، مشابه شیوهای است که مغز انسان با استفاده از اختلاف تصویر دو چشم، فاصله اجسام را تخمین میزند.
بر پایه این محاسبات، پژوهشگران دریافتند که این سیاره در فاصله تقریبی ۹۷۸۵ سال نوری از زمین قرار دارد و جرم آن حدود ۲۲ درصد جرم مشتری است.
در مقالهای مرتبط، گوین کولمن، اخترفیزیکدان دانشگاه کوئین مری لندن، تأکید کرد که این روش پس از پرتاب تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومن» در سال ۲۰۲۷، نقش مهمتری در مطالعه سیارات سرگردان ایفا خواهد کرد. به گفته او، این تلسکوپ قادر است بخشهای گستردهای از آسمان را تا هزار برابر سریعتر از تلسکوپ هابل بررسی کند و شانس ثبت چنین رویدادهایی را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
این پژوهش نشان میدهد که رصدهای هماهنگ زمینی و فضایی میتوانند بر چالشهای تعیین جرم و فاصله سیارات سرگردان غلبه کرده و درک دانشمندان از فرآیند شکلگیری این جهانهای تنها را عمیقتر کنند.
نتایج این تحقیق در نشریه علمی Science منتشر شده است.
/ایسنا
