با بالا گرفتن اختلافنظر کارشناسان درباره ضرورت و مدل اجرای راهآهن رشت–آستارا، نماینده رئیسجمهور در امور توسعه دریامحور با تأکید بر اهمیت راهبردی این مسیر در کریدور شمال–جنوب هشدار داد: قرارداد با طرف روس باید شامل تعهد بلندمدت عبور بار باشد و در صورت نقض تعهد، روسیه ملزم به پرداخت خسارت شود تا تجربههای گذشته تکرار نشود.
به گزارش پایگاه خبری اقتصاد جوان، با وجود اختلافنظرهای گسترده درباره پروژه راهآهن رشت–آستارا و نگرانی برخی کارشناسان از نحوه همکاری ایران با روسیه، نماینده رئیسجمهور در هماهنگی اجرای سیاستهای کلی توسعه دریامحور تأکید کرد: در هر مدل قراردادی با روسیه، باید تعهد مشخص عبور بار و پرداخت خسارت در صورت عدم اجرای تعهدات گنجانده شود تا ایران بتواند جایگاه خود را در کریدور شمال–جنوب تثبیت کند.
۲۰ میلیون تن بار روسیه پشت مرزهای ایران؟
چندی پیش محسن زنگنه، رئیس کمیته نظارت بر اجرای برنامه هفتم توسعه، گفته بود بیش از ۱۰۰ میلیون تن بار در مرزهای ایران معطل مانده و تنها روسیه ۲۰ میلیون تن بار برای عبور از خاک ایران درخواست کرده است. او تأکید داشت که دولت باید با توقف برخی پروژههای غیرضروری، تکمیل راهآهن رشت–آستارا را در اولویت قرار دهد.
اهمیت راهبردی رشت–آستارا
بخش مهمی از کارشناسان، این مسیر ریلی را حلقه مفقوده کریدور شمال–جنوب و عاملی برای ارتقای جایگاه ایران در شبکه حملونقل جهانی میدانند؛ مسیری که میتواند بیشترین سهم بار روسیه را جذب و درآمدهای بزرگ ترانزیتی ایجاد کند.
اما مخالفان چه میگویند؟
گروهی دیگر از متخصصان معتقدند:
اگر روسیه چنین تأکیدی بر ساخت این مسیر دارد، باید در قالب BOT سرمایهگذاری کند و درآمدش را از عبور بار بهدست آورد؛
در غیر این صورت و در صورتی که ایران هزینه کامل پروژه را بدهد، «این مسیر یک پروژه کلیدی» برای ایران محسوب نمیشود. به باور این گروه، تجربههای مشابه نشان داده که حتی با ساخت این خط آهن، ترانزیت بار چندانی اتفاق نخواهد افتاد؛ ضمن اینکه اکنون نیز مسیر زمینی میان ایران و روسیه فعال است اما بارهای ادعایی جابهجا نمیشود.
ایران باید جای پایش را محکم کند
علی عبدالعلیزاده، نماینده رئیسجمهور در توسعه دریامحور، در پاسخ به این شبهات گفت:
«احداث راهآهن رشت–آستارا بسیار حیاتی است. از شش بندر فعال در خزر (امیرآباد، فریدونکنار، نوشهر، کاسپین، انزلی و آستارا)، اگر روند کاهش تراز آب ادامه یابد، تا سال ۱۴۰۹ فقط امیرآباد و کاسپین فعال خواهند ماند. بنابراین باید روی مسیر رشت–آستارا که خروجی اصلی ما به شمال است تمرکز کنیم.»
او توضیح داد مسیرهای اینچهبرون و سرخس در شرق خزر و رشت–آستارا در غرب آن، سه محور اصلی ترانزیتی کشور در ارتباط با شمال هستند.
شرط کلیدی: تعهد عبور بار و جریمه تخلف روسیه
عبدالعلیزاده نگرانی کارشناسان درباره «اغراق در آمار بارهای روسیه» را قابل قبول دانست اما راهحل را اینگونه بیان کرد:
«قرارداد با روسیه باید بلندمدت باشد و تضمین دهد که حداقل طی ۲۰ سال، سالانه چند میلیون تن بار از این مسیر عبور کند. اگر بار تعهدشده تأمین نشود، خسارت باید پرداخت شود. تنها در این صورت است که میتوانیم با خیال راحت مسیر را توسعه دهیم.»
تعمیم مدل همکاری به کشورهای آسیای میانه
وی همچنین به توافقهای در حال انعقاد با کشورهای آسیای میانه اشاره کرد؛ توافقهایی که براساس آن در بندر شهید رجایی و چابهار فضای اختصاصی به این کشورها داده میشود تا با سرمایهگذاری مستقیم و تعهد عبور سالانه بار، از ایران برای واردات و صادرات استفاده کنند.
نماینده رئیسجمهور تأکید کرد: «دقیقاً همین الگو باید در همکاری با روسیه نیز رعایت شود.»
/ایسنا
